Gepubliceerd 3 oktober 2026 · definitie en factoren CBS, cijfers inkomensjaar 2024 (geraadpleegd 3-10-2026)
Het gestandaardiseerd inkomen is het besteedbaar inkomen van een huishouden, gecorrigeerd voor het aantal mensen dat ervan moet leven. Je deelt het besteedbaar inkomen door een equivalentiefactor uit de CBS-tabel: 1,00 voor een alleenstaande, 1,40 voor een paar, 1,91 voor een paar met twee kinderen. Zo kun je de koopkracht van elk huishouden eerlijk vergelijken. De doorsnee in Nederland: €36.500 (2024).
1. Wat is gestandaardiseerd inkomen?
Twee huishoudens met allebei €47.600 besteedbaar inkomen zijn niet even rijk als het ene uit één persoon bestaat en het andere uit vijf. Om huishoudens van verschillende grootte en samenstelling tóch te kunnen vergelijken, rekent het CBS elk besteedbaar inkomen om naar dat van een eenpersoonshuishouden. Dat omgerekende bedrag heet het gestandaardiseerd inkomen — het CBS noemt het ook wel de koopkracht van een huishouden.
De omrekening gebeurt met equivalentiefactoren. Die drukken het schaalvoordeel uit van samenwonen: samen leven is per persoon goedkoper, want je deelt woonlasten, energie en spullen. Daarom is de factor voor een paar geen 2,00 maar 1,40 — een paar heeft níet twee keer het inkomen van een alleenstaande nodig voor dezelfde levensstandaard.
Verwar het niet met bruto of besteedbaar inkomen: bruto is vóór belasting, besteedbaar is wat het huishouden na belasting en premies kan uitgeven, en gestandaardiseerd is dat besteedbare bedrag omgerekend naar één persoon.
2. De officiële equivalentiefactoren (CBS)
Dit zijn de factoren die het CBS sinds verslagjaar 2018 gebruikt, gebaseerd op het Budgetonderzoek. Kinderen tellen tot 18 jaar:
| 0 kinderen | 1 kind | 2 kinderen | 3 kinderen | 4 kinderen | |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 volwassene | 1,00 | 1,32 | 1,52 | 1,73 | 1,93 |
| 2 volwassenen | 1,40 | 1,69 | 1,91 | 2,09 | 2,28 |
| 3 volwassenen | 1,78 | 2,00 | 2,16 | 2,32 | 2,49 |
| 4 volwassenen | 2,02 | 2,19 | 2,37 | 2,53 | 2,68 |
Lees: een paar met twee minderjarige kinderen heeft factor 1,91. Dit huishouden heeft dus 1,91 keer het inkomen van een alleenstaande nodig voor dezelfde koopkracht.
3. Rekenvoorbeeld
Stel: een paar met twee kinderen heeft een besteedbaar inkomen van €69.715 per jaar.
€69.715 ÷ 1,91 = €36.500 gestandaardiseerd.
Dit gezin zit daarmee precies op de doorsnee koopkracht van Nederland. Het CBS geeft zelf dit ijkvoorbeeld: een alleenstaande met €10.000 besteedbaar en een paar met €14.000 besteedbaar hebben exact dezelfde koopkracht — €10.000 ÷ 1,00 en €14.000 ÷ 1,40 komen allebei uit op €10.000.
4. Bereken je eigen gestandaardiseerd inkomen
Van besteedbaar naar koopkracht
5. Gemiddeld en doorsnee in Nederland
In 2024 was het gemiddelde gestandaardiseerd inkomen €41.900; de doorsnee (mediaan) lag op €36.500. Een jaar eerder was dat €40.000 respectievelijk €34.100 — huishoudens gingen er dus zo’n 7 procent op vooruit.
Ter vergelijking: het doorsnee besteedbaar inkomen (zonder correctie voor huishoudgrootte) was €47.600. Dat het gestandaardiseerde bedrag lager uitvalt is logisch: de meeste huishoudens bestaan uit meer dan één persoon, dus er wordt gedeeld door een factor groter dan 1.
Het CBS gebruikt het gestandaardiseerd inkomen overal waar koopkracht en welvaart worden vergeleken: in de koopkrachtplaatjes, de armoedecijfers en de inkomensverdeling. Wil je weten waar je met je salaris staat, kijk dan naar het gemiddelde inkomen in Nederland of modaal netto.
Veelgestelde vragen
Wat is het gestandaardiseerd inkomen in Nederland?
In 2024 was het gemiddelde €41.900 en de doorsnee (mediaan) €36.500 per jaar (CBS, particuliere huishoudens).
Hoe bereken ik mijn gestandaardiseerd inkomen?
Deel het besteedbaar jaarinkomen van je huishouden door de CBS-equivalentiefactor voor jouw samenstelling. Een paar zonder kinderen deelt door 1,40; een paar met twee kinderen door 1,91; een alleenstaande ouder met één kind door 1,32.
Is gestandaardiseerd inkomen netto?
Het vertrekt vanuit het besteedbaar inkomen, dus ná belasting en premies — in die zin netto. Maar het is géén bedrag dat iemand op de rekening krijgt: het is een omgerekende maat om koopkracht te vergelijken.
Waarom is de factor voor een paar 1,40 en niet 2,00?
Vanwege schaalvoordelen: samenwoners delen huur of hypotheek, energie en spullen. Een paar heeft daardoor niet het dubbele inkomen van een alleenstaande nodig, maar 1,40 keer zoveel.
Tellen kinderen van 18 jaar of ouder mee?
Niet als kind. De factorentabel telt kinderen tot 18 jaar; een inwonend volwassen kind telt als extra volwassene. Een paar met een inwonende twintiger gebruikt dus de factor voor drie volwassenen: 1,78.
Bronnen
- CBS — Begrippen: gestandaardiseerd inkomen (definitie), geraadpleegd 3-10-2026
- CBS — Materiële welvaart in Nederland 2024, bijlage A.1: equivalentiefactoren vanaf verslagjaar 2018
- CBS StatLine — Inkomen van huishoudens, regio (86161NED): gemiddeld en mediaan gestandaardiseerd inkomen 2023-2024, geraadpleegd 3-10-2026
- CBS StatLine — Inkomen van huishoudens; inkomensbestanddelen (84493NED), 2024